مهاب گرافیک 2 :

 

از وبلاگ « مهتاب گرافیک ۲ » هم دیدن فرمایید .

با تشکر

اینجا کلیک کنید .

عنوان اصلي مقاله ( تيتر ) :

عنوان اصلي مقاله ( تيتر ) :

براي تيتر ، به غير از بيان پيام خبر به شکلي کوتاه و موجز ، نقشهاي ديگري نيز ، که در ادبيات روزنامه نگاري کم و بيش بر سر آنها توافق وجود دارد ، قايل شده اند :

- ترغيب خوانندگان به خواندن خبر

- تعيين وزن و اهميت خبر با توجه به درشتي و ريزي قلم تيتر ، و يا بالا و پايين قرار دادن آن در صفحه که به تعيين اولويت خبرها کمک مي کند

- تفکيک مطالب از يکديگر

- کمک به زيبا شدن صفحات.

تيترهاي بلند و طولاني ، موفق نيستند و اگر مقاله اي به دليلي خاص تيتر طولاني داشت ، بايد با راه حلي گرافيکي ، مشکل آن را کاست.

اندازه تيتر ، نوع حروف آ« از جنبه طراحي خط ، متراکم بودن يا انبساط و ضخامت حروف ، همگي از عواملي هستند که در چگونگي تاثير بصري تيتر موثرند. بايد دانست که حروف بيش از ان که خواندني باشند ، ديدني هستند. خط نستعليق نمي تواند بيان کوبنده و حادثه اي داشته باشد. از اين رو ، براي عنوان يک حادثه کوبنده مناسب نيست بلکه براي تيتر مطالب فرهنگي و سنتي که مقاله در مجموع يار اديبانه اي داشته باشد ، مناسب است حروف خط نسخ روزنامه اي ، هيجان انگيز است و اخطار دهنده. در حکم صداي محکمي هستند که امر مي کند و بيان خبري بسيار قوي دارد. گاهي در قرار دادن تيتر به حالت مورب ، قصد توليد هيجان در ميان نيست ، بلکه اين کار ، براي دستيابي به کمپزيسيون بهتر و در جهت هماهنگي با ساير عناصر صفحه صورت مي گيرد. تيترهاي متقارن ، صفحه را آرام و جدي مي نمايد.

 

تعريف صفحه آرايي مجله :

 

تعريف صفحه آرايي مجله :

ايجاد روابط منطقي و نظم را بين عناصر نوشتاري و تصويري و فضاهاي خالي در دو صفحه مقابل هم مجله ، با هدف سهولت خواندن و ترغيب خواننده براي خواندن و دستيابي به زيبايي ، صفحه آرايي مجله مي گوييم.

منظور از عناصر نوشتاري ، تيتر ، سوتيتر ، روتيتر ، زيرتيتر ، ليد ، ميان تيتر ، حروف متن و مقصود از عناصر تصويري ؛ تصاوير ، طراحي ها و تصوير سازي ها است.

چگونگي اجرا :

در بعضي نشريات ، سردبير تعداد صفحات هر مقاله را تخمين مي زند و با محاسبه فضاي مورد نياز هر مقاله ، تعداد صفحات و جاي هر يک را در مجله پيش بيني مي کند و از صفحه آرا مي خواهد مطابق آن عمل نمايد. همان گونه که در تعريف صفحه آرايي مجله اشاره شد ، براي صفحه آرايي دو هدف مي توان قائل بود : « راحتي خواندن » و « انگيزه دادن به خواننده براي خواندن » ؛ کارهايي که در جهت اين دو هدف يا يکي از آنها نباشد در صفحه آرايي مردود هستند. اصول و مباني بصري ، کمک موثري براي صفحه آرا هستند. اگر در صفحه سکون و آرامش مد نظر است ؛ بهتر است از اشکال و فرمهاي   افقي که به تعادل نيز دلالت دارند استفاده شود. هنگامي که مي خواهيم صفحه ، استحکام و ثبات را القا نمايد ، راحت ترين راه ، استفاده از فرمهاي عمودي است. اشکال مورب و تحرک و جنبش  مي دهند. بسياري از نکته هايي که براي صفحه آرايي کتاب هاي مصور ذکر شد ، در مورد صفحه آرايي مجله نيز صادق است.

-  شخصيت کلي دو صفحه مقابل هم ، در حد امکان بايد با موضوع مقاله تناسب داشته و با روحيه کلي مجله نيز هماهنگ باشد.

-  صفحه آرا بايد هنگام صفحه آرايي مجله ، مخاطب مجله و ويژگي هاي او را در نظر آورد و در حد امکان ، در کار خود احاظ کند.

-       هر عملي که راحتي خواندن را مختل کند ، در صفحه آرايي مردود است.

-  يکي از عناصري که براي حفظ تعادل صفحه و رسيدن به کمپوزيسيون بهتر مي توان از آن در صفحه آرايي استفاده کرد ، خطوط نازک وضخيم است.

-  ايده آل است که در صفحه آرايي ، روحيه صفحه ، مناسب با موضوع آن باشد.

-  فضاهاي خالي در دو صفحه مقابل هم ، نقش مهمي دارند و در ابداع و ايجاد خلاقيت مي توانند سهم مهمي داشته باشند. اصطلاح « فضاي منفي » که به فضاهاي سفيد و خالي گفته مي شود ، نشان دهنده خالي بودن به مفهوم « غير ضرور بودن » آنها نيست بلکه براي چشم نواز شدن و پرهيز از تراکم و خفه شدن صفحات ،  وجود اين فضاها بسيار ضروري مي نمايد.

-  تحريريه مطبوعات ، در تنظيم خبر روشي را مي شناسند که اصطلاحاً به آن « هرم    وارونه » گويند. در سبک هرم وارونه ، قاعده هرم حاوي جذابترين و در بسياري از مواقع ، حاوي بهترين بخش خبر است و نوک آن يعني بخش انتهايي ، حاوي بي اهميت ترين بخش هاي مجاراست. در واقع در سبک هرم وارونه ، مطالب با توجه به ميزان اهميت آنها از بالا به پايين تنظيم مي شود.

-  در صفحه آرايي ، از جمله قواعدي که به دو صفحه مقابل هم تعادل لازم را مي دهد و به بهتر شدن ترکيب ( کمپوزيسيون ) دو صفحه مقابل هم کمک مي کند ، اين روش است که از بالاي صفحه يا کمي پايين تر از آن ، از محلي در قسمت فوقاني صفحه ، سطر اول تمام ستون ها در يک امتداد ميزان شوند ولي سطر انتهايي ستونها در پايين ، در يک امتداد نباشند. در نتيجه ، در اين روش ، هر ستون ارتفاع خاص خودش را دارد که با بقيه ستون ها متفاوت است. در واقع ستونها حالتي شبيه آويزان شدن به خط افقي و مستقيم بالاي صفحه را تداعي مي کنند.

 

آماده سازي :

 

آماده سازي :

براي راه اندازي يک مجله ، آماده بودن مطالب ، فزونتر از مطالب يک شماره ، ضروري است تا در انتشار مجله وقفه اي ايجاد نشود و بتواند در تناوبي که مشخص شده است ، منتشر گردد. در هفته نامه ها آماده بودن مطلب شش شماره و در ماهنامه ها آماده بودن مطلب سه شماره ، ضروري است. مطالب ، خواه تاليف باشد و خواه ترجمه ، روي صفحاتي به قطع رحلي يا A4 نوشته مي شوند که در تکثير ، از کاغذ حداکثر استفاده شده باشد.

استاندارد تعداد سطرها در اين صفحات ، 13 سطر است و سرلوحه مجله را هم در اندازه اي کوچک در بالاي صفحه مي توان چاپ کرد. پس از آماده شدن مطالب ، ويراستار از لحاظ رسم الخط و رعايت قواعد دستور زبان ، متن را کنترل مي کند و سپس متن آماده براي تعيين حروف مي باشد.

تعيين حروف مطالب :

در اولين شماره هر مجله ، که معمولا شماره صفر ناميده مي شود و حالتي آزمايشي دارد ، صفحه آرا پس از مشورتهاي لازم با سردبير و مسئولان مجله ، عواملي مانند طول و فاصله سطرها و نوع قلم هاي حروف چيني ، اندازه حروف متن و سوتيتيرها و ميان تيترها و . . . را انتخاب مي نمايد و اين انتخاب ها به صورت مکتوب تاييد و ثبت و صورت جلسه مي شوند و هميشه در شماره هاي بعدي آن مجله رعايت مي گردند. در نتيجه ، در شماره هاي بعد از شماره هاي نخست مجله ، تعيين حروف بسيار سريع صورت مي پذيرد زيرا تصميمات لازم درباره اندازه ها قبلا اتخاذ شده است. هنگام تصميم گيري در مورد نوع حروف مجله و اندازه آنها ، ويژگي هاي مخاطبان مجله را بايد در نظر داشته باشيم.

تاثير بصري حروف به طور مستقيم به ضخامت آنها بستگي دارد. حروف هر چه ضخيم تر باشند ، داراي انرژي بيشتري هستند. در فضاهاي داخلي حروف سياه ، سفيدي کمتري داريم و جرم حسي حروف نسبت به فضاي قرار گرفته در آن زياد است. در حروف نازک فضاهاي سفيد داخلي بيشتر است و جرم حسي حروف نسبت به فضاي قرار گرفته در آن کم مي باشد.

فاصله بين سطرها نبايد زياد باشد زيرا در اين صورت ، ارزش بصري فضاهاي سفيد حاشيه صفحات ، کم مي شود و از زيبايي صفحات کاسته مي گردد. کتابهاي خطي دستنويس در تاريخ هنري تمام اقوام ، با وجود داشتن سطح حروفي متراکم ، حاشيه هاي سفيد نسبتا زيادي دارند و صفحات آنها نيز بسيار چشم نواز و زيباست.

سطرها ، وقتي بصورت منظم زير هم قرار مي گيرند ، ستونها را مي سازند. ستونها مانند جعبه هايي عمودي با کلمات پر مي شوند. حروف ريزتر در ستونهايي با عرض کمتر قرار مي گيرند و حروف درشت در ستونهايي با عرض بيشتر. يعني به طور معمول هر چه ستون باريکتر باشد ، اندازه حروف هم کوچکتر مي شود و براي استفاده از حروف بزرگ ، بايد ستونهاي عريض تري داشته باشيم.

در صفحه آرايي رايانه اي و با استفاده از امکانات نشر روي ميزي ، مي توان عکس ها را با ستونهاي حروف ترکيب کرد و در نتيجه طول سطر ها در قسمتي که کنار عکس قرار مي گيرند ، کوتاهتر  مي گردد و گاهي هم اين عمل را با سوتيتر انجام مي دهند. 

 

تعريف مجله و قطع آن :

مجله به مدرکي جلد شده و ادواري گفته مي شود که به طور منظم و با فاصله انتشار مرتب و تحت شماره رديف و دوره و تاريخ معين در زمينه هاي گوناگون ( اجتماهي ، سياسي ، اقتصادي ، فرهنگي ، ادبي ، ديني ، علمي ، فني ، کشاورزي ، نظامي ، هنري ، ورزشي و نظاير اينها ) بيش از دو بار در سال منتشر شود و در تهيه مطالب آن بيشتر از يک نفر مشارکت داشته باشد و نيز داراي بيشتر از يک مقاله باشد.

فرهنگ فارسي معين مجله را مجموعه اي تعريف کرده است که به طور مرتب منتشر مي شود و شامل مقالاتي در موضوعي واحد يا در موضوعات مختلف باشد.

قانون مطبوعات مورخ 11/5/1331 مجله را اين گونه تعريف مي کند :

« مجله نشريه اي است که براي روشن ساختن افکار عمومي مردم در زمينه هاي مختلف اجتماعي ، سياسي ، علمي و فني يا ادبي و ترقي دادن سطح معلومات عامه و نشر اخبار و اطلاعات عام  المنفعه و انتقاد و صلاح انديشي در امور عمومي به طور منظم و در زمان معين طبع و نشر گردد. »

بيشتر مجلات ، موضوعي تخصصي دارند و به زمينه ويژه اي مربوط مي شوند که اين نيز از تفاوت هاي اساسي مجله و روزنامه مي باشد. تعيين قطع مجله و حدود احتمالي تعداد صفحات آن نيز ، از تصميماتي است که در شروع راه اندازي مجله بايد اتخاذ شود. نکته هاي زير را براي تعيين قطع مجله در نظر مي گيريم :

-         ويژگي هاي مخاطب مجله از جنبه هاي مختلف بايد لحاظ شود.

-         قطع مجله بهتر است مضرب صحيحي از اندازه کاغذهاي موجود در بازار باشد تا دور ريز و حاشيه باطله نداشته باشد.

-         گاهي اوقات مسئولان يک مجله ، تمايل شديدي به متمايز بودن قطع نشريه با ساير نشريات دارند.

هم اکنون قطع بيشتر مجله ها در ايران حدود رحلي است ( 5 / 28 × 21 سانتيمتر ) که به اندازه استاندارد A4 نيز نزديک مي باشد. اين قطع هم ، براي انواع مجله با در نظر گرفتن مخاطبان آنها مناسب استو هم ، براي تکثير کردن و کپي گرفتن اندازه اي است که دور ريز ندارد. تعداد صفحات مجله را سردبير تعيين مي کند ولي با شناختي که از فرم چاپي کسب کرده ايد اکنون مي دانيد که بايد مضرب صحيحي از 8 يا 16 باشد و منظور ، صفحات متن مجله است زيرا جلد با جنس متفاوتي که دارد جداگانه چاپ مي شود.

 

لیتوگرافی :

 

پس از آماده سازي کتاب ، اولين مرحله « ليتوگرافي » است که معني لغوي آن « چاپ سنگي » مي باشد و به دليل شباهت روش چاپ افست و کاربردي که زينک در آن دارد با چگونگي عمل چاپ در روش منسوخ شده چاپ سنگي ، اين نام براي چاپ افست به کار برده مي شود.

1- ليتوگرافي :

ليتوگرافي ، شامل سه مرحله است :

1-    عکاسي

2-    مونتاژ

3-    کپي

 

تعیین حروف :

 

واحد اندازه گيري حروف چاپي « پونت » نام دارد که اندازه آن 376 / . ميليمتر است. پونت را در انگليسي و فرانسه به صورت Point و در آلماني به صورت Punkt مي نويسند و در فارسي آن را « پُ نْ تْ » تلفظ مي کنند ولي به صورت هاي « پنط » ، « پونط » و « پوينت » هم مي نويسند. 12 پونت را يک «سيسيرو » مي نامند که تقريباً 5/ 4 ميلي متر است و 4 سيسيرو را يک « گواد راد » مي گويند.

اندازه حروف ، برحسب واحد پونت بيان مي شود ولي براي تعيين ضخامت آن از واژه هاي « نازک » و « سياه » استفاده مي شود که در انگليسي به ترتيب معادل آنها Light و Bold است. تفاوت حروف 13 نازک ، با حروف 13 سياه فقط در درشت تر بودن و تيره تر بودن 13 سياه است و گرنه ارتفاع هر دو قلم يکي است.هرگاه دور کلمه اي خط کشيده شود ، به معناي حذف آن است. کلماتي که زير آنها خط کشيده مي شود ، يعني با حروف سياه چيده شوند. کلماتي که زير آنها خط موجي شکل ( ^^^^^^ ) کشيده مي شود به معني آن است که مقداري شيب به صورت يکنواخت داشته باشد که به آن « ايتاليک » گويند و واژه « ايرانيک » هم معادل آن ابداع شده است. اگر به اين خط موجي ، خط ممتدي اضافه شود ، ( ^^^^^^ ) به معني سياه و ايرانيک است. حروف نقل قولها معمولاً ريزتر از متن اصلي انتخاب مي شود و فاصله سطر آنها نيز کمتر است و طول سطر آنها بايد از سمت راست ، يعني آغاز سطر حدود 5/1 سانت از سطر هاي متن کوتاهتر باشد.

حروف پانوشت ها از حروف نقل قولها نيز کوچکتر است و حدود 7 تا 9 نازک انتخاب مي شود. حروف لاتين در متن ونيز در پانوشتها بايد با حروف فارسي هماهنگي داشته باشد و نوعي خاکستري همگون و هماهنگ با خاکستري حاصل از مشاهده حروف فارسي ايجاد کند و در يک نگاه چندان به چشم نيايد. عنوانها در يکي از سه وضعيت وسط در وسط راست چين و چپ چين قرار مي گيرند و در يک کتاب خاص ، بايد تنها يکي از اين سه وضعيت را مورد استفاده قرار داد. اما اگر فقط عنوانهاي اصلي وسط در وسط چيده شوند و عنوانهاي فرع راست چين شوند ( که شيوه متداولي براي عناوين فرعي است ) اشکالي ندارد. معمولاً حروف سرصفح ها ، سياه و به صورتي محسوس کوچکتر از حروف متن است. در سر صفحه ها بايد عنوان کلي تر را در صفحه زوج آورد و عنوان فرعي و خاص تر را در صفحه فرد. محل قرارگيري سرصفحه ها معمولاً طرف برش کتاب يعني مخالف عطف است. سرصفح ها مي توانند با حروف سياه چيده نشوند به شرطي که تفاوت کافي با حروف متن داشته باشند. معمولاً سرصفحه در صفحه اي که فصل تازه در آن آغاز مي شود ، حذف مي گردد .

 

ساختار فيزيکي کتاب :

 

ساختار فيزيکي کتاب :

مفهوم عيني و امروزي کتاب يعني مجموعه اي از برگ هايي که روي آنها مطالبي چاپ شده است و يک طرف ، به نام عطف ، به يکديگر متصل شده اند و اين مجموعه پوششي به نام جلد دارد. اکنون در ايران دو وضعيت کلي براي جنس جلد کتاب وجود دارد :

اگر جنس جلد کتاب از انواع مقوا هاي نازک مانند مقواي گلاسه باشد ، اصطلاحاً به آن ، جلد « شوميز » مي گويند.وضعيت ديگر کتاب هايي هستند که جلد آنها مقواي سخت و ضخيمي   است که پوششي از کاغذي خاص به نام « گالينگور » دارد و جلد اين کتاب ها را در اصطلاح ،« زرکوب » يا « گالينگور » مي گويند.  

کتاب از سه بخش اصلي تشکيل مي شود : واحد هاي پيش از متن ، متن ، واحد هاي پس از متن.

 

قطع کتاب :

 

      

قطع کتاب	انداز بعد از برش بر حسب سانتيمتر	طول سطر مناسب بر حسب سانتيمتر	اندازه کاغذ مناسب بر حسب سانتيمتر
وزيري	24 * 8/ 16	7/11 تا 5/12	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
رقعي	5/21 * 5/14	10 تا 8/1	60 * 90 ( سه ورقي )
رحلي	28 * 21	يک يا دو ستوني با در نظر گرفتن کاربرد چگونگي متن	60 * 90 ( سه ورقي )
رحلي بزرگ	5/23 * 24	يک يا دو ستوني با در نظر گرفتن کاربرد چگونگي متن	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
دانشگاهي	23 * 5/ 15	8/10 تا 6/11	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
دانشگاهي بزرگ	5/25 * 19	7/12 تا 5/14	60 * 90 ( سه ورقي )
خشتي	مربعي شکل        22* 22