تعیین حروف :

 

واحد اندازه گيري حروف چاپي « پونت » نام دارد که اندازه آن 376 / . ميليمتر است. پونت را در انگليسي و فرانسه به صورت Point و در آلماني به صورت Punkt مي نويسند و در فارسي آن را « پُ نْ تْ » تلفظ مي کنند ولي به صورت هاي « پنط » ، « پونط » و « پوينت » هم مي نويسند. 12 پونت را يک «سيسيرو » مي نامند که تقريباً 5/ 4 ميلي متر است و 4 سيسيرو را يک « گواد راد » مي گويند.

اندازه حروف ، برحسب واحد پونت بيان مي شود ولي براي تعيين ضخامت آن از واژه هاي « نازک » و « سياه » استفاده مي شود که در انگليسي به ترتيب معادل آنها Light و Bold است. تفاوت حروف 13 نازک ، با حروف 13 سياه فقط در درشت تر بودن و تيره تر بودن 13 سياه است و گرنه ارتفاع هر دو قلم يکي است.هرگاه دور کلمه اي خط کشيده شود ، به معناي حذف آن است. کلماتي که زير آنها خط کشيده مي شود ، يعني با حروف سياه چيده شوند. کلماتي که زير آنها خط موجي شکل ( ^^^^^^ ) کشيده مي شود به معني آن است که مقداري شيب به صورت يکنواخت داشته باشد که به آن « ايتاليک » گويند و واژه « ايرانيک » هم معادل آن ابداع شده است. اگر به اين خط موجي ، خط ممتدي اضافه شود ، ( ^^^^^^ ) به معني سياه و ايرانيک است. حروف نقل قولها معمولاً ريزتر از متن اصلي انتخاب مي شود و فاصله سطر آنها نيز کمتر است و طول سطر آنها بايد از سمت راست ، يعني آغاز سطر حدود 5/1 سانت از سطر هاي متن کوتاهتر باشد.

حروف پانوشت ها از حروف نقل قولها نيز کوچکتر است و حدود 7 تا 9 نازک انتخاب مي شود. حروف لاتين در متن ونيز در پانوشتها بايد با حروف فارسي هماهنگي داشته باشد و نوعي خاکستري همگون و هماهنگ با خاکستري حاصل از مشاهده حروف فارسي ايجاد کند و در يک نگاه چندان به چشم نيايد. عنوانها در يکي از سه وضعيت وسط در وسط راست چين و چپ چين قرار مي گيرند و در يک کتاب خاص ، بايد تنها يکي از اين سه وضعيت را مورد استفاده قرار داد. اما اگر فقط عنوانهاي اصلي وسط در وسط چيده شوند و عنوانهاي فرع راست چين شوند ( که شيوه متداولي براي عناوين فرعي است ) اشکالي ندارد. معمولاً حروف سرصفح ها ، سياه و به صورتي محسوس کوچکتر از حروف متن است. در سر صفحه ها بايد عنوان کلي تر را در صفحه زوج آورد و عنوان فرعي و خاص تر را در صفحه فرد. محل قرارگيري سرصفحه ها معمولاً طرف برش کتاب يعني مخالف عطف است. سرصفح ها مي توانند با حروف سياه چيده نشوند به شرطي که تفاوت کافي با حروف متن داشته باشند. معمولاً سرصفحه در صفحه اي که فصل تازه در آن آغاز مي شود ، حذف مي گردد .

 

ساختار فيزيکي کتاب :

 

ساختار فيزيکي کتاب :

مفهوم عيني و امروزي کتاب يعني مجموعه اي از برگ هايي که روي آنها مطالبي چاپ شده است و يک طرف ، به نام عطف ، به يکديگر متصل شده اند و اين مجموعه پوششي به نام جلد دارد. اکنون در ايران دو وضعيت کلي براي جنس جلد کتاب وجود دارد :

اگر جنس جلد کتاب از انواع مقوا هاي نازک مانند مقواي گلاسه باشد ، اصطلاحاً به آن ، جلد « شوميز » مي گويند.وضعيت ديگر کتاب هايي هستند که جلد آنها مقواي سخت و ضخيمي   است که پوششي از کاغذي خاص به نام « گالينگور » دارد و جلد اين کتاب ها را در اصطلاح ،« زرکوب » يا « گالينگور » مي گويند.  

کتاب از سه بخش اصلي تشکيل مي شود : واحد هاي پيش از متن ، متن ، واحد هاي پس از متن.

 

قطع کتاب :

 

      

قطع کتاب	انداز بعد از برش بر حسب سانتيمتر	طول سطر مناسب بر حسب سانتيمتر	اندازه کاغذ مناسب بر حسب سانتيمتر
وزيري	24 * 8/ 16	7/11 تا 5/12	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
رقعي	5/21 * 5/14	10 تا 8/1	60 * 90 ( سه ورقي )
رحلي	28 * 21	يک يا دو ستوني با در نظر گرفتن کاربرد چگونگي متن	60 * 90 ( سه ورقي )
رحلي بزرگ	5/23 * 24	يک يا دو ستوني با در نظر گرفتن کاربرد چگونگي متن	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
دانشگاهي	23 * 5/ 15	8/10 تا 6/11	70 * 100 ( چهار و نيم ورقي )
دانشگاهي بزرگ	5/25 * 19	7/12 تا 5/14	60 * 90 ( سه ورقي )
خشتي	مربعي شکل        22* 22